Vaardigheden in mmv

Welke vaardigheden zijn specifiek voor de Mens- en Maatschappijvakken? En waarom zijn deze vaardigheden belangrijk om te onderwijzen?

Doelen van Mens- en Maatschappij-onderwijs
Onderwijs in M&M-vakken heeft als doel leerlingen te helpen de wereld om hen heen beter te begrijpen en na te denken over mogelijkheden voor de toekomst en hun eigen rol daarin (Barnes & Scoffham, 2017; Brant e.a., 2016; Curriculum.nu, 2019). Leerlingen krijgen zicht op verschillende aspecten van de mens in relatie tot zijn leefomgeving. Bijvoorbeeld hoe mensen voorzien in hun eerste levensbehoeften, de wijze waarop mensen samenleven, hoe de macht is verdeeld en het bestuur is geregeld en manieren waarop mensen zin geven aan hun bestaan. Leerlingen verwerven kennis van historische ontwikkelingen en geografische gebieden om maatschappelijke verschijnselen, ontwikkelingen en vraagstukken in een geografische en historische context te kunnen plaatsen. Ze leren reflecteren op actuele maatschappelijke vraagstukken, zoals vraagstukken die te maken hebben met ongelijkheid, duurzaamheid en globalisering.

M&M vaardigheden
Goldman e.a. (2016) vatten de ontwikkeling van vakspecifieke vaardigheden samen onder de term ‘disciplinaire geletterdheid’, omdat de vaardigheden verbonden zijn aan onderliggende wetenschappelijke disciplines, zoals geschiedenis, geografie, filosofie en sociologie. Elke discipline heeft zijn eigen epistemologie (hoe komt kennis tot stand?); strategieën van onderzoeken en redeneren; begrippen, principes en kaders om verschijnselen te analyseren en beschrijven; typen teksten en media waarin informatie gepresenteerd wordt en genres van schrijven.

De vaardigheden die bij de M&M-vakken onderwezen worden, vormen het gereedschap waarmee leerlingen maatschappelijke verschijnselen, veranderingen en vraagstukken kunnen analyseren en zich daartoe leren verhouden (zie o.a.Béneker, 2018; Béneker & van Gaans, 2018; Curriculum.nu, 2019; van Boxtel & van Drie, 2019; van Boxtel e.a., 2017). Het gaat om denk- en redeneervaardigheden en informatie- en onderzoeksvaardigheden. Leerlingen leren ook rekening houden met ethische aspecten.  

VOORBEELDEN M&M-VAARDIGHEDEN

• Zaken in een historische en geografische context plaatsen
• Oorzaak-gevolg relaties leggen
• Vergelijkingen maken tussen gebeurtenissen, ontwikkelingen, verschijnselen, plaatsen, periodes en perspectieven
• Kijken vanuit verschillende invalshoeken
• Inleven in personen met andere ervaringen en waarden
• Denken in verandering en continuïteit
• Denken in structuren en actoren
• Onderzoeksvragen formuleren over (historisch)maatschappelijke verschijnselen en vraagstukken
• Kritisch omgaan met informatie over het verleden en hedendaagse kwesties
• Rekening houden met ethische aspecten

Relevantie van M&M-vaardigheden
M&M-vaardigheden zijn belangrijk:om succesvol te zijn op school. Bijvoorbeeld je MAW-examen goed maken

  • om het denken en handelen van mensen (dichtbij en verder weg, in heden en verleden) en jezelf beter te begrijpen
  • om maatschappelijke verschijnselen, ontwikkelingen en vraagstukken in de samenleving beter te begrijpen en je daarover een mening te kunnen vormen
  • om kritisch en creatief te denken over de (gewenste en mogelijke) toekomstige wereld

Bronnen

  • Barnes, J. & Scoffham, S. (2017). The humanities in English primary schools: struggling to survive. Education 3-13, 45(3), 298-308.
  • Béneker, T., & van Gaans, G. (2018). Kennis voor de toekomst? In T. Béneker, Toekomstgericht onderwijs in de maatschappijvakken (30-41). Amsterdam: Landelijk Expertisecentrum Mens- en Maatschappijvakken.
  • Béneker, T. (2018). Krachtige kennis in geografie-onderwijs [Oratie]. https://dspace.library.uu.nl/bitstream/handle/1874/377337/20181015_Oratie_Tine_Beneker.pdf?sequence=1
  • Brant, J., Chapman, A. &, Isaacs, T. (2016). International instructional systems: social studies. The Curriculum Journal, 27(1), 62-79.
  • Curriculum.nu (2019). Leergebied Mens & Maatschappij. Voorstel voor de basis van de herziening van de kerndoelen en eindtermen van de leraren en schoolleiders uit het ontwikkelteam Mens & Maatschappij.
  • Goldman, S.R., Britt, M.A., Brown, W., Cribb, G., George, M., Greenleaf, C., Lee, C.D., Shanahan, C. & Project READI (2016). Disciplinary literacies and learning to read for understanding: A conceptual framework for disciplinary literacy. Educational Psychologist, 51 (2), 219-246.
  • van Boxtel, C., & van Drie, J. (2019). Historisch denken en redeneren onderwijzen. Kleio 5, 26-29.
  • van Boxtel, C., Hemker, A., Klijnstra, T., & Ruijs, G. (2017). Toetsen van denkvaardigheden en conceptuele kennis bij maatschappijwetenschappen. Amsterdam: Landelijk Expertisecentrum Mens- en Maatschappijvakken.
MENU