Zelfregulatie

Waarom is het belangrijk om bij de Mens- en Maatschappijvakken aandacht te hebben voor zelfregulerende vaardigheden? En hoe kan het ontwikkelen van vakspecifieke vaardigheden verbonden worden met het onderwijzen van zelfregulerende vaardigheden

Definitie
Zelfregulerende vaardigheden zijn vaardigheden om het eigen denken en handelen te organiseren, sturen en controleren (Kostons, Donker & Opdenakker, 2014). Volgens Zimmerman (2002) kunnen leerlingen hun eigen leren reguleren als ze hun sterke punten en beperkingen kennen, als ze persoonlijke doelen kunnen stellen,  als ze hun gedrag en prestaties kunnen plannen, monitoren en evalueren en als ze gemotiveerd zijn om hun aanpak te verbeteren.

Cognitie, metacognitie en motivatie
Zelfregulatie vraagt om een combinatie van cognitieve vaardigheden (bv. een onderzoeksvraag formuleren, oorzaak-gevolg relaties leggen), metacognitieve vaardigheden (bv. jezelf doelen stellen, plannen, evalueren) en motivationele vaardigheden (bv. jezelf kunnen motiveren om aan een taak te beginnen en door te zetten bij lastigheden) (Kostons e.a, 2014; Quicley e.a. 2018).
Volgens Quicley e.a. (2018) is het een misvatting dat metacognitie los staat van vakspecifieke kennis. Metacognitieve strategieën worden toegepast op specifieke taken, die vragen om de toepassing van vakspecifieke kennis en vaardigheden.

Voorbereiding, uitvoering en evaluatie
Zimmerman (2002) noemt drie fasen waarin zelfregulatie belangrijk is. In de voorbereidingsfase gaat het om de oriëntatie op de taak en de zelfmotivatie. De uitvoeringsfase heeft betrekking op wat de leerling tijdens het leren doet, namelijk het controleren en waar nodig bijsturen van het eigen leergedrag. De evaluatiefase is aan de orde na het maken van een taak.

Wat is nodig?
Om binnen de Mens- en maatschappijvakken mede sturing te kunnen geven aan het leerproces en vakspecifieke vaardigheden meer zelfstandig te kunnen toepassen, moeten leerlingen dus:

  • begrijpen wat de relevantie is van de te verwerven vakspecifieke vaardigheid
  • de inzet van vakspecifieke vaardigheden in concrete taken leren plannen en monitoren
  • de inzet van vakspecifieke vaardigheden in concrete taken kunnen evalueren

Bij Didactische principes worden aanpakken beschreven om leerlingen hierbij te ondersteunen.

Bronnen

  • Kostons, D., Donker, A.S., Opdenakker, M.C. (2014). Zelfgestuurd leren in de onderwijspraktijk. Een kennisbasis voor effectieve strategie-instructie. Groningen: Gion.
  • Quigley, A., Muijs, D., & Stringer, E. (2018). Metacognition and sel-regulated learning. Guidance report. London: Education Endowment Foundation (EFF).
  • Zimmerman, B. J. (2002). Becoming a self-regulated learner: An overview. Theory into Practice, 41(2), 64-70.
MENU