Inschrijven online symposium

VAARDIG IN DE MENS- EN MAATSCHAPPIJVAKKEN – Hoe bevorder je het zelfstandig toepassen van M&M-vaardigheden?

ONLINE Symposium – vrijdag 27 november – 14.00-16.30 uur

  • Fijn dat u wilt inschrijven voor het online symposium van het expertisecentrum mens- en maatschappijvakken. Laat hieronder uw gegevens achter en maak een keuze uit de workshops. Alle workshops worden in twee ronden online gegeven. Onderaan deze pagina vindt u de uitgebreide beschrijving van de workshops. Aan de deelname zijn geen kosten verbonden.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.


Overzicht van de workshops (klik op een workshop voor meer info)

(1) Het leren beoordelen van de betrouwbaarheid van (historische) bronnen

Workshopgever: Maartje van der Eem – docent Hermann Wesselink College en promovendus Universiteit van Amsterdam
Vak: Geschiedenis

Het kunnen beoordelen van de betrouwbaarheid van bronnen is in de huidige gedigitaliseerde wereld een belangrijke, maar voor leerlingen dikwijls lastig toe te passen vaardigheid, zowel binnen de geschiedenisles als erbuiten. In deze workshop bekijken en bespreken we lesmateriaal dat ontwikkeld is voor havo 3 om deze vaardigheid aan te leren op een meer systematische wijze. In de vier lessenseries vindt een verschuiving plaats van veel sturing door de docent (modelling, expliciete instructie) naar groepswerk ondersteund door scaffolds en tenslotte naar zelfstandig werken. Er wordt steeds uitgegaan van het principe van de “hele taak eerst” en het betekenisvol maken van lesstof en opdrachten, door deze te koppelen aan de leefwereld van leerlingen en de actualiteit.

(2) “In welk land wil je wonen?”. Landen op een wetenschappelijke manier met elkaar vergelijken

Workshopgever: Slave Blazevic – docent RSG Broklede
Vak: Maatschappijwetenschappen

Onderzoeksvaardigheden zijn een verplicht onderdeel uit de syllabus (Domein A). Leerlingen (zowel in VWO als HAVO) geven echter aan dat zij moeite hebben met onderzoeksvaardigheden; met name met het onderscheiden van afhankelijke en onafhankelijk variabelen en met het operationaliseren hiervan. De leerlingen hebben moeite met bedenken van indicatoren (voor hoofd- en kernconcepten) en komen vaak niet verdere dan het bedenken van één indicator. Deze vaardigheid is echter noodzakelijk om een maatschappelijk probleem/ verschijnsel te kunnen analyseren.

In mijn lessen gaan de leerlingen aan de slag met statistische informatie waarmee zij landen met elkaar kunnen vergelijken. Hierdoor komen zij te weten dat er (sociale) ongelijkheid is, in en tussen de landen, en hoe je dit kan meten. Het doel van deze opdracht is om het wetenschappelijk denken van leerlingen te bevorderen. De leertaken om hiermee in de les aan de slag te gaan worden in deze workshop gepresenteerd.

(3) PWS: Leren onderzoeken in 5 havo

Workshopgever: Hanneke Beneden – docent (Duits) Montessori Lyceum Amsterdam
Vak: Onderzoeksvaardigheden/profielwerkstuk

Het gaat in deze lessenreeks om het ondersteunen van de 4/5 havoleerlingen bij de onderwerpkeuze en het leren formuleren van een onderzoeksvraag voor het profielwerkstuk. Gebleken is dat leerlingen hier moeite mee hebben en docenten wel een extra hulpmiddel kunnen gebruiken. We vinden het op onze school belangrijk dat we met het profielwerkstuk een onderzoekende houding bij onze leerlingen aanleren en hun onderzoekend vermogen versterken. Door het maken van een profielwerkstuk helpen de leerlingen een afgebakende praktijksituatie veranderen of verbeteren en gebruiken hierbij bestaande theorie als basis voor de oplossing.

Om te bereiken dat leerlingen hun PWS-traject goed kunnen doorlopen, heb ik een lessenserie van drie lessen gemaakt. Deze opdrachten in deze lessen zijn gericht op het ‘cirkelen rond de vraag’: de onderwerpkeuze, de afbakening van het onderwerp en het formuleren van een onderzoeksvraag. Een rubric, een filmpje, een PowerPoint en een werkboekje maken onderdeel uit van het materiaal.

(4) Het aanleren van vaardigheden bij het vak maatschappijwetenschappen

Workshopgever: Anique ter Welle – docent Montessori Lyceum Amsterdam
Vak: Maatschappijwetenschappen

Het vak maatschappijwetenschappen is gebaseerd op de zogeheten concept-context methode. Leerlingen maken zich een aantal concepten en paradigma’s eigen uit de sociologie en politicologie, waarmee ze uit de voeten moeten kunnen binnen verschillende contexten. Een context is in dit geval een maatschappelijke kwestie of ontwikkeling.

Wat ik heb ervaren is dat leerlingen doorgaans wel concepten en paradigma’s kunnen herkennen in verschillende contexten, maar dat ze het lastig vinden om de concepten en paradigma’s actief te gebruiken. Daarom heb ik een rubric, een filmpje en een aantal opdrachten gemaakt waarmee leerlingen zelfstandig, samen met andere leerlingen of hun docent verschillende vaardigheden kunnen oefenen en kunnen nagaan in hoeverre ze deze vaardigheden beheersen. Deze materialen worden in de workshop gepresenteerd.

(5) Teksten interpreteren bij geschiedenis

Workshopgever: Johan van Driel – docent Ichthus College Veenendaal en promovendus Universiteit van Amsterdam
Vak: Geschiedenis

Veel Nederlandse jongeren hebben moeite met het evalueren van en reflecteren op teksten. Bij geschiedenis zijn dat belangrijke vaardigheden. Historici interpreteren het verleden immers vanuit een bepaald perspectief. Dit perspectief kan bijvoorbeeld worden beïnvloed de tijd waarin een interpretatie is ontstaan. Interpretaties worden vaak uitgelegd en onderbouwd in een bepaalde tekst.

De materialen die ik presenteer zijn ontwikkeld in het kader van mijn promotieonderzoek. Ze zijn bedoeld om leerlingen te laten zien dat historici zijn beïnvloed door een perspectief en om leerlingen door steeds minder scaffolds aan te bieden, te leren hoe ‘wetenschappelijke’ teksten bij geschiedenis kunnen worden gelezen.

(6) ‘Visualiseren van causale redeneringen’

Workshopgever: Chiels Huijskes – docent Adriaan Roland Holst
Vak: Maatschappijwetenschappen

Leerlingen wordt aangeleerd om causale redeneringen in bronnen te herkennen en te visualiseren. Hiermee krijgen zij een hulpmiddel in handen om oorzaak-gevolg redeneringen te analyseren, tegenover elkaar te zetten en te beoordelen. Dit is niet alleen belangrijk om kritisch te kunnen kijken naar bestaande oorzaak-gevolgredeneringen (bijvoorbeeld: probleemanalyses zoals politici die verwoorden), maar ook om te zorgen dat de eigen redeneervaardigheden bij de maatschappijvakken beter worden.

In deze workshop presenteer ik onder andere trainingsmateriaal waarin leerlingen stap voor stap een methode aanleren hoe je causale redeneringen herkent en tekent. Via een aantal uitgewerkte lessen – oplopend in moeilijkheidsgraad – wordt het trainingsmateriaal doorlopen en worden enkele praktische toepassingen van de vaardigheden aangereikt.

(7) De actualiteit ontcijferd!

Workshopgever: Thomas Klijnstra – Docent Adriaan Roland Holst en vakdidacticus en promovendus Universiteit van Amsterdam
Vak: Maatschappijwetenschappen

Maatschappijwetenschappen is bij uitstek het schoolvak waarbij de actualiteit gebruikt wordt. Sterker nog, het analyseren van de actualiteit is zelfs onderdeel van de eindtermen van het vak. Maar dit analyseren van de actualiteit is lastiger dan het lijkt. Enerzijds heeft dat te maken met de werking van de media en de complexiteit van veel actuele gebeurtenissen. Anderzijds is het analyseren een complexe vaardigheid. Hoe kun je deze complexe vaardigheid aanleren? Welke didactische principes liggen hieraan ten grondslag? En hoe vertaalt zich dat naar betekenisvol lesmateriaal over het analyseren van maatschappelijke problemen in de actualiteit? Deze vragen zullen in de workshop beantwoord worden.

(8) Context Concept Context benadering – het leren van concepten bij MAW

Workshopgever: Gerard Ruijs – vakdidacticus Universiteit van Amsterdam
Vak: Maatschappijwetenschappen

Hoe leer je concepten? Niet door een definitie uit het hoofd te leren. Door verschillende contexten en voorbeelden te bieden, worden concepten geleidelijk geconstrueerd. Visuele vormgevers/schema's ondersteunen het eigen maken van een concept. Door de vele associaties en voorbeelden en toepassingen van concepten slijpt het concept geleidelijk in en leren leerlingen concepten wendbaarder te gebruiken in nieuwe situaties. In deze workshop laat ik zien hoe je dat kunt doen.

Het ingewikkelde concept sociale ongelijkheid uit het vak Maatschappijwetenschappen wordt eerst met vele voorbeelden geïllustreerd, daarna pas wordt het concept gepresenteerd en uiteengerafeld aan de hand van die voorbeelden en indicatoren. In een pilotproject bleek deze aanpak motiverend voor leerlingen. Uit leerverslagen bleek dat zij meer wilden weten. Ik laat een aantal voorbeelden en schema’s zien.

(9) Zelfregulering bevorderen bij verandering en continuïteit

Workshopgever: Bernard Kors
Vak: Geschiedenis

Steeds meer scholen hechten waarde aan de ontwikkeling van zelfregulerende vaardigheden. Daarnaast is er steeds meer aandacht voor zelfstandig en samenwerkend leren, 21ste-eeuwse vaardigheden en onderzoeksmatig werken. Maar hoe vervlecht je de verwerving van vakspecifieke vaardigheden op een goede manier met de ontwikkeling van zelfregulerende vaardigheden? Neem bijvoorbeeld het beschrijven van historische processen van verandering en continuïteit. Deze vaardigheid krijgt soms minder aandacht dan andere historische denk- en redeneervaardigheden, zoals causaal redeneren en historische empathie. In deze workshop gaan we in op de achtergrond van deze vaardigheid en bespreken concrete aanpakken en producten waar docenten en leerlingen in de praktijk mee aan de gang kunnen om het zelfsturend leren te vergroten bij het leren beschrijven van verandering en continuïteit.  De materialen waarmee we aan het werk gaan zijn : een online video, een rubric, een stappenplan en een schrijfhulp.

(10) Kritische empathie als burgerschapsvorming

Workshopgever: Jasper Beckeringh – Docent Alasca
Vak: Filosofie / Burgerschap

Kritische empathie is het inleven in de positie van de ander en de poging te begrijpen waarom mensen een andere mening dan jij hebben. Leerlingen worden veel getraind in het argumenteren tegen de positie van andere mensen, maar leren weinig zich in te leven in hoe iemand tot hun mening gekomen is. Deze workshop helpt docenten om leerlingen hierin vaardig te maken. Er is een lessenreeks met opdrachten, deze opdrachten kunnen aangepast worden voor de eigen lessen en ingekort of uitgebreid naar gelang iemand langer of korter wil stilstaan bij de vaardigheid. Aan de opdrachten is ook een lessenreeks psychologie gekoppeld, die als doel heeft meer begrip te krijgen voor het denken van andere mensen.

MENU